Dat bleek donderdag tijdens een beeldvormende vergadering van de gemeenteraad. Net als veel andere gemeenten kampt Zeewolde met een tekort aan woningen en een vergrijzende bevolking. Wat de situatie extra bijzonder maakt, is dat de vergrijzing volgens het onderzoek van de Rekenkamer hier sneller gaat dan gemiddeld in Nederland. Zo stijgt het aantal 75-plussers in Zeewolde tussen 2020 en 2040 met 152 procent, tegenover 82 procent landelijk.
Daarmee krijgt Zeewolde ook nog eens te maken met een grote ‘dubbele vergrijzing’: er komen niet alleen meer ouderen, maar binnen die groep ook veel oudere ouderen. Veel van hen zijn zogenaamde empty nesters: de kinderen zijn het huis uit, maar ze blijven vaak in ruime gezinswoningen wonen. Als die woningen niet vrijkomen, lopen zowel starters als jonge gezinnen vast op de woningmarkt.
Doorstromen is een middel, geen doel
Alleen moet er wel voldoende aantrekkelijk aanbod zijn voor senioren. Dat levert winst op aan twee kanten: ouderen wonen passender en beter voorbereid op de toekomst, terwijl gezinnen de kans krijgen een grotere woning te betrekken. Opvallend is ook dat het aanbod van eengezinswoningen in Zeewolde groot is in vergelijking met de rest van Nederland: 82 procent in Zeewolde en 63 procent in de rest van Nederland.
Onderzoeker Perry Hoetjes van bureau RIGO benadrukte dat doorstroming verschillende doelen kan dienen. Het kan helpen om de zorgvraag beheersbaar te houden, omdat ouderen in een geschiktere woning – denk aan driekamerappartement - langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Daarbij wees Hoetjes erop dat veel grote woningen in Zeewolde worden bewoond door 55-plussers zonder kinderen. “Als een klein deel van die empty nesters verhuist, heeft dat al een groot effect,” aldus Hoetjes. Die woningen komen dan beschikbaar voor gezinnen, al gaf hij daarbij de kanttekening dat doorstromen alleen het woningtekort niet oplost.
Labradors van de woningmarkt
CDA-fractievoorzitter Bouwe van der Weijde opperde om meer starterswoningen te bouwen die óók geschikt zijn voor ouderen. Hoetjes noemde in reactie daarop driekamerappartementen de ‘magische mix’. “Bouw driekamerappartementen, daar heb je nooit spijt van. We noemen ze wel de Labradors van de woningmarkt: altijd goed.”
In antwoord op de vraag van Leefbaar Zeewolde-raadslid Karin Ekker-Vording of de gemeente nog wel moet inzetten op het bouwen van studio’s, gaf Hoetjes aan dat hoewel ze betaalbaar zijn en makkelijk te realiseren, ze het probleem op de langere termijn niet oplossen. De vaak jonge mensen die een studio uiteindelijk weer verlaten omdat ze een gezin willen stichten, lopen er dan tegenaan dat het aanbod van gezinswoningen te laag is. “Honger maakt rauwe bonen zoet, maar dat betekent niet dat je meer rauwe bonen moet hebben”, aldus Hoetjes
Voorzieningen en wooncoaches
Naast een passend aanbod aan woningen speelt ook het aanbod aan passende voorzieningen een rol. Ouderen zoeken volgens Hoetjes vaak naar de “drie A’s” in de buurt: arts, apotheek en Albert Heijn of Aldi. Zonder die voorzieningen is verhuizen minder aantrekkelijk. Daarnaast kan actieve begeleiding helpen, bijvoorbeeld met wooncoaches – ook voor de koopmarkt –, het organiseren van open dagen zodat mensen een beeld krijgen bij het woningaanbod en het geven van voorrang aan doorstromers op de huurmarkt. Daarbij gaf Hoetjes aan dat de gemeente op de koopmarkt weinig kan afdwingen, omdat die vrij is. Bij huurwoningen ligt dat anders: daar kan via regels en verordeningen wél actief worden gestuurd.
Ook kwamen er ideeën voorbij als het behouden van inschrijfduur na een verhuizing, een tevredenheidsgarantie waarbij huurders hun woning met behoud van punten weer kunnen opzeggen, en zelfs het tijdelijk voorrang geven van doorstromers boven urgente woningzoekenden, omdat dit volgens Hoetjes meerdere verhuizingen tegelijk kan opleveren. De VVD en Leefbaar Zeewolde vroegen daarnaast aandacht voor de vraag waarom woningzoekenden hun opgebouwde huurpunten niet ook in andere gemeenten kunnen inzetten.
Volgende stappen
In antwoord op een vraag van Leefbaar Zeewolde-fractievoorzitter Tom Zonneveld of Zeewolde nog in een pioniersfase zit en zo’n twintig jaar achterloopt in het antwoord op de vergrijzing, gaf Hoetjes het advies om de kennis en ervaring van andere gemeenten actief te benutten.
Het college heeft aangegeven de aanbevelingen van de Rekenkamer te willen opnemen in beleid en die voor te willen leggen aan de gemeenteraad. Het debat daarover staat op 18 september gepland. In aanvulling daarop wordt in de komende jaren ook een geactualiseerde woonvisie (inclusief volkshuisvestingsprogramma) ontwikkeld, die de gemeente verplicht is op te stellen op basis van de nieuwe Wet Versterking Regie Volkshuisvesting.
085-0640737