Regio Nieuws Flevoland

Zeewolde staat op 15 augustus stil bij einde Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië

In het LOZ-programma Goud voor Oud was maandag 22 juni veteraan Aat Klop te gast. Hij vertelde daar over de herdenking van 15 augustus, de dag waarop wordt stilgestaan bij het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden.

Hoewel Nederland op 4 en 5 mei de doden herdenkt en de bevrijding viert, was de oorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden op dat moment nog niet volledig voorbij. In voormalig Nederlands-Indië eindigde de oorlog pas op 15 augustus 1945, na de capitulatie van Japan. “Nederland was dus niet op 5 mei volledig bevrijd”, zei Klop in de uitzending. “Wij willen hier in Zeewolde ook uiting geven aan het officiële einde van de volledige Tweede Wereldoorlog.”

Volgens Klop verdient juist dit deel van de geschiedenis meer aandacht. De Japanse bezetting van Nederlands-Indië, de interneringskampen, dwangarbeid en de gevolgen voor de Indische en Molukse gemeenschap zijn voor veel mensen nog altijd onbekend terrein. “Dat leren we op school niet meer”, stelde hij. “Of eigenlijk: dat is nooit echt geleerd.”

Het vliegersmonument met daarbij een oude legermotor
Archief: Ruud van Velzen

Daarom vindt hij het belangrijk dat Zeewolde, als jong dorp, hier nu nadrukkelijker bij stilstaat. Vorig jaar gebeurde dat al in kleine kring bij het Vliegersmonument. Dit jaar krijgt de herdenking een officiëler karakter, in samenwerking met de gemeente.

Herdenking bij het Vliegersmonument

De herdenking vindt op 15 augustus om 11.00 uur plaats bij het vliegersmonument, in de buurt van de Verbeelding. Het bestaande monument voor omgekomen vliegers blijft daar staan, maar de plek krijgt volgens Klop een bredere herdenkingsfunctie. Er wordt gewerkt aan een plaquette, vlaggenmasten en een herdenkingsbank.

Op de plaquette moet in het Nederlands en Maleis worden verwezen naar het belang van herdenken. Daarmee wordt niet alleen stilgestaan bij de oorlog in Europa, maar ook bij de oorlog in voormalig Nederlands-Indië. Klop benadrukte daarbij dat bewust is gekozen voor de periode tot 15 augustus 1945 en niet voor de periode daarna.

Vlag halfstok en daarna in top

De ceremonie krijgt volgens Klop een vorm waarin herdenken en bevrijding samenkomen. “We vieren eigenlijk op dat moment 4 en 5 mei samen”, legde hij uit. De vlag hangt bij aanvang halfstok. Na een korte toelichting volgen twee minuten stilte. Daarna wordt het Wilhelmus gespeeld en wordt de vlag gehesen.

Ook zijn er toespraken, onder meer door burgemeester Bram Harmsma en door een spreekster die als kind slachtoffer was van een Japans interneringskamp. Vervolgens worden kransen gelegd namens de gemeente en inwoners, en namens de veteranen van Zeewolde en de Nederlands-Indische gemeenschap. Bezoekers krijgen daarna de gelegenheid om zelf een bloem bij het monument neer te leggen.

Samenzijn en herinneringen delen

Na afloop is er een bijeenkomst bij Grand Café De Mens op het Kerkplein. Daar is ruimte om na te praten en herinneringen te delen. Ook wordt nasi bungkus aangeboden. Klop vertelde dat dit verwijst naar het eten dat het Rode Kruis uitdeelde aan mensen die uit de kampen kwamen.

Volgens hem is juist dat samenzijn een belangrijk onderdeel van de herdenking. “Er zijn heel veel mensen met Nederlands-Indische roots, met allemaal hun eigen herinneringen”, zei hij. “Die kun je dan met elkaar delen.”

Aanmelden voor bijeenkomst

Mensen met Nederlands-Indische roots, van de eerste tot en met de vierde generatie, worden gevraagd zich vooraf aan te melden. Dat kan via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Daarbij wordt gevraagd door te geven met hoeveel personen men aanwezig is en of men ook aansluit bij het samenzijn na afloop. Ook veteranen uit Zeewolde ontvangen hiervoor een oproep.

De Melati, de Indische jasmijn, speelt bij de herdenking een belangrijke symbolische rol. Deze bloem staat voor respect, betrokkenheid en medeleven en wordt gedragen als teken van niet vergeten. Klop overhandigde burgemeester Harmsma eerder al een Melati-speld als symbool van de herdenking.

Nieuwe traditie voor Zeewolde

Met de herdenking wil Zeewolde een nieuwe traditie toevoegen aan het lokale herdenken. Klop hoopt dat er in de toekomst ook meer aandacht komt op scholen en mogelijk via een expositie in de bibliotheek. Daarbij kan volgens hem aandacht zijn voor onder meer de vrouwenkampen, dwangarbeid, de Birmaspoorlijn en de verhalen van mensen die deze geschiedenis zelf of via hun familie met zich meedragen.

“We hopen er een mooie, respectvolle herdenking van te maken”, aldus Klop. “Vooral: opdat wij niet vergeten.”