Waarom staan windmolens soms stil terwijl het waait?

Natuur en veiligheid

Er zijn nog meer redenen waarom de molens soms worden stopgezet, bijvoorbeeld door slagschaduw, een ganzencorridor of het risico op ijsvorming. Slagschaduw ontstaat wanneer de zon op de draaiende wieken schijnt en een bewegende schaduw over de grond of gebouwen werpt. Als die schaduw op woningen of andere gebouwen met verblijfsruimten valt, kan dat hinder veroorzaken. Daarom zijn windturbines voorzien van software die ze automatisch stilzet wanneer de toegestane hoeveelheid slagschaduw dreigt te worden overschreden.

Een ganzencorridor is een vaste vliegroute die ganzen gebruiken tussen rust- en foerageergebieden. Om verstoring van vogels te beperken, kunnen turbines op bepaalde momenten tijdelijk worden uitgeschakeld. Bij ijsvorming kunnen ijsdeeltjes van de wieken losraken. Om veiligheidsredenen worden turbines dan stilgezet.

De Keijzer legt uit dat dit bekende situaties zijn waarmee vooraf rekening wordt gehouden. “We houden alle vormen van stilstand nauwkeurig in de gaten. De afgelopen periode hebben we geen onverwachte overschrijdingen gezien. De momenten waarop turbines stilstaan vanwege natuur-, veiligheids- of vergunningseisen passen binnen onze verwachting.”

Rol van netcongestie

Ook netcongestie kan een reden zijn om windmolens tijdelijk minder of geen stroom te laten produceren. Netcongestie ontstaat wanneer er op bepaalde momenten meer elektriciteit wordt aangeboden dan het elektriciteitsnet kan transporteren.

Volgens De Keijzer komt het echter weinig voor dat turbines om die reden worden stilgezet. “Vaak worden eerst gascentrales teruggedraaid.”

Hij benadrukt dat stilstand van windmolens vaker samenhangt met ontwikkelingen op de energiemarkt. “Als er bijvoorbeeld veel energie wordt geproduceerd, zijn de prijzen laag. Als er weinig wordt geproduceerd, liggen de prijzen hoger.”

Stroomverkopers en netbeheerders houden de markt voortdurend in de gaten. Het kan volgens De Keijzer voorkomen dat netbeheerder TenneT vraagt om minder of zelfs helemaal geen energie te produceren. Dat kan leiden tot tijdelijke stilstand van turbines.

Minder molens, meer stroom

Dat windmolens soms stilstaan terwijl het waait, betekent dus niet automatisch dat er te veel windmolens zijn of dat er geen ruimte meer is op het elektriciteitsnet. Oude turbines worden daarom nog steeds vervangen door nieuwe, efficiëntere exemplaren.

Daarnaast sluit de vervanging aan bij beleid van de rijksoverheid, die inzet op minder windmolens die gezamenlijk meer energie opwekken en beter in het landschap passen. “De oude turbines die nu worden gesaneerd zijn ongeveer 25 jaar oud”, legt De Keijzer uit. “Windpark Zeewolde wekt met 83 nieuwe molens drie keer zoveel energie op als met de 225 oude molens. Dat is een groot verschil en een duidelijke technologische vooruitgang.”

Veel oudere turbines naderen bovendien het einde van hun oorspronkelijke ontwerp- en certificeringsperiode. Om deze molens langer in gebruik te houden, zouden belangrijke onderdelen vervangen moeten worden.