Wie toch besmet raakt, kan dit merken aan typische griepverschijnselen. “Koorts, hoofdpijn, spierpijn en hoesten. Soms krijgen mensen een oogontsteking van vogelgriep. Het risico dat iemand met vogelgriep andere mensen besmet, is verwaarloosbaar,” aldus Rijksoverheid.
Het advies dat wordt gegeven: “Denkt u dat u ziek bent geworden door het vogelgriepvirus, omdat u een zieke vogel of ander dier heeft aangeraakt? Neem dan contact op met uw huisarts. Geef daarbij aan dat u contact heeft gehad met een ziek dier.”
Verder is het verstandig om afstand te houden van dode of zieke vogels. De eerste tekenen van vogelgriep zijn sloomheid en dat de dieren geen geluid meer maken. Later kunnen ze minder eten en drinken, minder eieren leggen, last krijgen van de luchtwegen, oogontstekingen krijgen of diarree hebben. Ook kunnen kam, lellen en poten blauw kleuren en worden zenuwverschijnselen zoals draaien met de kop of kreupel lopen zichtbaar.
Mocht er contact zijn geweest met een zieke of dode vogel, dan geldt het advies om de handen te wassen met water en zeep.
Huisdieren en vogelgriep
De kans dat honden of katten vogelgriep krijgen is volgens de Rijksoverheid “erg klein”. Toch is dit onlangs wel vastgesteld bij een kitten op een Nederlands geitenbedrijf. Dat diertje is overleden aan de gevolgen van de vogelgriep. Het virus kan echter alleen overgedragen worden als uw huisdier in contact is geweest met besmette wilde vogels. Mogelijke klachten lijken op gewone griep: koorts, benauwdheid, een loopneus of oogontsteking. De Rijksoverheid adviseert: “Let daarom goed op of uw hond of kat ziek wordt. En neem contact op met de dierenarts als uw huisdier last krijgt van de symptomen van vogelgriep.”
Daarnaast is het verstandig om contact tussen huisdieren en (water)vogels te voorkomen. Het advies is om honden aangelijnd te laten en katten binnen te houden.
Zieke vogels en vogelgriepvarianten
Vogelgriep kan bijna alle vogels ziek maken. Het virus kan de luchtwegen, het spijsverteringsstelsel en het zenuwstelsel aantasten. Er zijn twee soorten vogelgriep: laagpathogeen en hoogpathogeen. Het woord pathogeen betekent “ziekmakend”.
Bij de laagpathogene variant worden vogels meestal amper ziek. Ze kunnen bijvoorbeeld wat minder eieren leggen of luchtwegklachten krijgen. Ook al lijken ze niet ziek, ze kunnen het virus wel verspreiden.
De hoogpathogene variant is veel schadelijker. Vogels kunnen snel ernstig ziek worden en zelfs plotseling sterven. Het virus is zeer besmettelijk en kan snel veranderen. Zo’n verandering heet een mutatie. Een mutatie betekent dat het virus net een beetje anders wordt. Soms wordt het virus daardoor ziekmakender of kan het zich makkelijker verspreiden.
Als het virus zo verandert dat het van mens op mens kan overgaan, kan het zich over de hele wereld verspreiden. Daarom worden uitbraken van hoogpathogene vogelgriep altijd snel bestreden, zodat het risico voor dieren en mensen zo klein mogelijk blijft, zegt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).
Bij de uitbraak op het eendenbedrijf in Zeewolde gaat het waarschijnlijk om de gevaarlijke hoogpathogene variant (HPAI), daarom zijn er strenge maatregelen ingesteld. Rondom het getroffen bedrijf geldt een beschermingszone van een straal van 3 kilometer. Binnen deze zone worden andere pluimveebedrijven gecontroleerd en gemonitord om te kijken of het virus zich heeft verspreid.
In de 10 kilometerzone, aangeduid als bewakingszone, geldt een verbod op het vervoeren van vogels, eieren, mest en gebruikt strooisel. Andere dieren en producten mogen wel vervoerd worden, maar alleen volgens strenge hygiënevoorschriften.
Sinds 16 oktober 2025 geldt een landelijke ophok- en afschermplicht. Commercieel gehouden vogels moeten binnen worden gehouden, terwijl niet-commerciële risicovogels (bijvoorbeeld hobbykippen) goed afgeschermd moeten zijn van wilde vogels.
Waar kun je melden?
De gemeente Zeewolde verwijst inwoners met vragen over dode of zieke vogels naar de NVWA. Deze zegt het volgende over het doen van een melding: “Meld de vondst van dode of zieke vogels altijd bij de beheerder van het terrein waar de vogel ligt, bijvoorbeeld de gemeente, het waterschap of Rijkswaterstaat. Deze zorgt ervoor dat het dier op een veilige manier wordt opgeruimd.”
Petra de Jong, coördinator bij Dierenambulance Noord-West Veluwe vult aan dat inwoners hun meldingen het beste direct bij de dierenambulance kunnen doen: “Dat scheelt een schakel in de communicatie.” Het gaat dan om meldingen binnen de bebouwde kom. Daarbuiten is de terreinbeheerder de aangewezen partij.
Rol van de dierenambulance
De dierenambulance haalt in opdracht van de gemeente Zeewolde zieke en dode vogels op die mogelijk besmet zijn met vogelgriep. Medewerkers gebruiken daarbij een aparte aanhanger, zodat de ambulance schoon blijft. Die aanhanger wordt na iedere inzet grondig gereinigd en gedesinfecteerd. Medewerkers dragen beschermingsmiddelen zoals een coverall, laarzen, een FFP2-masker, handschoenen en een veiligheidsbril. “Wij gaan met goed geïnstrueerde medewerkers op pad,” zegt De Jong.
De dierenambulance ziet hun inzet, tijdens bijvoorbeeld een uitbraak van de vogelgriep, als noodzakelijk voor zowel diergezondheid als volksgezondheid. “Wij halen dieren op die ziek en verzwakt zijn en kunnen deze uit hun lijden verlossen. Tegelijk komen onze medewerkers intensief in aanraking met vogelgriep en doen we er alles aan om dit veilig te doen.” Ze benadrukt wel dat medewerkers hierbij risico lopen.
De dierenambulance krijgt per oproep een vergoeding van de gemeente Zeewolde, ook voor de kosten van beschermingsmiddelen en het euthanaseren van zieke dieren. Bij een uitbraak komt daar een extra vergoeding bij. Volgens De Jong zijn deze vergoedingen dekkend: “Gelukkig hebben wij goede afspraken met de gemeenten in ons gebied.”
Tegelijk merkt zij op dat vanuit de ministeries deze steun vaak ontbreekt. “Er moet veel meer aandacht zijn voor wat wij en andere dierenambulances in het land doen. Wat ons betreft is het een verantwoordelijkheid van andere overheden om een goed beleid te maken omtrent vogelgriep en ervoor te zorgen dat zowel de gemeente als wij hierin de juiste ondersteuning en vergoeding krijgen voor ons werk vanuit volksgezondheid.”
085-0640737