Dat zette hem aan het denken over een andere manier van omgaan met landbouwgrond. Geïnspireerd door het idee dat de aarde niet in vakjes te verdelen zou moeten zijn, besloot hij een deel van zijn land “terug te geven aan de aarde” en onder te brengen bij BD-Grondbeheer.
Van akker naar voedselbos
Op de grond van Thuishaven liggen vier hectare voedselbos en vijftien hectare biologisch dynamische landbouw. In het ‘romantische’ deel van het voedselbos kunnen bezoekers wandelen tussen bomen, struiken en open plekken die grotendeels met rust worden gelaten. Het productiebos bevat rijen met onder andere walnoten, hazelnoten, bessen, pruimen en nashiperen.
In de eerste jaren zie je weinig gebeuren in een jong voedselbos: “De planten moeten de grond leren kennen, zich vestigen voordat ze zich kunnen richten op de groei. Na zo’n drie tot vier jaar weten ze hoe dat moet en komt de groei in deze rijke kleigrond op gang. Ook kunnen we dan de eerste kistjes fruit oogsten. Ondertussen herstelt de bodem zich middels de vele ruigtekruiden die zich er ook vestigen, komt het bodemleven op gang en zijn er meer en meer vogels te horen en te zien,” vertelt Anje Poortman, voedselboswachter bij Thuishaven.
De oogst wordt verwerkt tot sap, jam, rozenbottelketchup, duindoornsaus, siroop, fruitleer, hoestdrank, chutney, kruidenzout, likeur en thee. “Op dit moment zijn de hoeveelheden nog behapbaar en verwerken we de vruchten zelf, we experimenteren erop los.”
Thuishaven is een stichting. “Daarom hebben we geen winstoogmerk. We werken toe naar een ‘dien’model in plaats van een verdienmodel. Dat wil zeggen dat de Thuishaven en de mensen die er wonen ondersteund worden door de verdiensten uit o.a. het voedselbos en de landbouw.”
De akkerbouwgrond wordt biodynamisch beheerd door Team Twisk Organics, dat zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen werkt. In samenwerking met BD-Grondbeheer gelden er afspraken over biodiversiteit, teeltmethoden en toegankelijkheid.
Crowdfunding maakt belastingbetaling mogelijk
De schenking van de grond brengt kosten met zich mee. Toen Van Steen de grond kocht, kreeg hij als melkveehouder een fiscale korting van 300.000 euro. Nu de grond is overgedragen aan BD-Grondbeheer moet dat bedrag worden terugbetaald aan de Belastingdienst. Om dat mogelijk te maken loopt er een crowdfunding. Een einddatum is niet vastgesteld. Donateurs krijgen, afhankelijk van hun bijdrage, een kleine tegenprestatie zoals een zaadbiljet, een vlierstek of een uniek getekend kunstwerkje.
De opbrengst van de crowdfunding maakt geen deel uit van de waarde van de grond zelf. Thuishaven benadrukt dat de schenking al voltooid is; de actie richt zich uitsluitend op het terugbetalen van de fiscale korting.
Wanneer grond geen bezit meer is
Vrije grond is land dat door donaties niet langer privébezit is en niet, zomaar, kan worden verkocht. De 19 hectare van Thuishaven staan nu als vrije grond geregistreerd en zijn ondergebracht bij Stichting BD Grondbeheer. Die stichting beheert de grond en ziet erop toe dat deze blijvend wordt gebruikt voor natuurvriendelijke, biodynamische landbouw.
Verkoop van deze grond is in principe uitgesloten. Alleen in uitzonderlijke omstandigheden, bijvoorbeeld voor woningbouw, kan BD Grondbeheer gedwongen worden om land te verkopen. BD Grondbeheer is dan verplicht een nieuwe locatie voor Stichting Thuishaven te vinden.
De stichting pacht het land tegen een lage pachtprijs en blijft verantwoordelijk voor het beheer van het voedselbos en landbouwgrond. Op de vrijgemaakte grond kan het voedselbos nu in alle rust volwassen worden, terwijl bodem, biodiversiteit en gemeenschap stap voor stap met elkaar meebewegen.
Bezoekers kunnen er wandelen, deelnemen aan activiteiten of op donderdagen, na aanmelding, aansluiten bij een gezamenlijke maaltijd. Op de website staan rondleidingen en informatie over het voedselbos en de landbouw. In een klein winkeltje worden producten uit het voedselbos verkocht en iedereen kan zich aanmelden voor de digitale nieuwsbrief.
Interview, beelden en montage: Johan de Ruyter
Verslag: Lisette Visser
085-0640737