Voor omwonenden kwam het initiatief desondanks als een verrassing. Uit de inmiddels gegeven antwoorden van het college blijkt dat dit ook voor de gemeente gold: er was geen vooroverleg geweest en volgens het college was het initiatief vóór de formele aanvraag op 6 augustus niet bekend.

‘Niemand wist ervan’

Cora Achtenberg en Cees Maris spraken in Zeewolde Kiest namens het Buurtcollectief Gildenveld. Volgens hen zijn zelfs direct omwonenden vooraf niet over het initiatief geïnformeerd. “Wij kennen onze buren, dus we zijn langsgegaan. Niemand wist ervan,” vertelde Achtenberg.

Het collectief maakt zich zorgen over de omvang van de voorziening, parkeren, verkeersbewegingen en de combinatie met de bestaande bedrijvigheid. Ook ligt vlak naast het perceel een kinderdagverblijf. In een eerder verspreid persbericht eiste het collectief daarom een bouwstop. Het stelde daarin dat al zonder de benodigde vergunning zou worden gebouwd.

In de uitzending werd dat beeld al genuanceerd. Maris erkende dat werkzaamheden waarvoor alleen een melding nodig is, zoals bepaalde sloop- of interne werkzaamheden, niet automatisch illegaal zijn. Het college bevestigt dat nu. Er is een sloopmelding gedaan en een gemeentelijk toezichthouder heeft de locatie op 25 augustus bezocht. Volgens de gemeente waren de werkzaamheden die daar op dat moment plaatsvonden vergunningvrij. Het ging onder meer om interne verbouwingen en lichte scheidingswanden.

Patroonsweg opnieuw in beeld

Aan de buitenzijde en aan de beoogde derde bouwlaag werd nog niet gewerkt. Voor die werkzaamheden loopt de vergunningaanvraag. Een bouwstop is daarom volgens het college op dit moment niet aan de orde. Voor het collectief blijft vooral de vraag waarom een initiatief van deze omvang zonder voorafgaand gesprek met de omgeving zover heeft kunnen komen.

Daarbij speelt onvermijdelijk de discussie over Patroonsweg 10 mee. Daar ging het om tien zorgappartementen voor bewoners met ambulante begeleiding. Omdat daar volgens de gemeente het accent op wonen ligt en zelfstandige woonfuncties op het bedrijventerrein niet rechtstreeks binnen het omgevingsplan passen, was voor dat project een zogeheten buitenplanse omgevingsplanactiviteit, een BOPA, nodig.

Het college sprak destijds van een geringe precedentwerking. In de vergunning voor Patroonsweg 10 staat dat de behoefte aan zorgwoningen begrensd is en dat het bedrijventerrein niet voor alle doelgroepen geschikt is. Ook werd toen gesteld dat er wel plannen voor zorgwoningen voor andere doelgroepen waren, maar niet op dit specifieke bedrijventerrein. Juist die passage krijgt door Gildenveld 56-60 opnieuw betekenis.

Het college houdt in de beantwoording op de schriftelijke vragen van Zeewolde Liberaal en Leefbaar Zeewolde, die op donderdag 9 september zijn binnengekomen, vast aan het standpunt dat de precedentwerking van Patroonsweg 10 gering is. Volgens het college verschillen beide projecten juridisch wezenlijk van elkaar. Bij Patroonsweg 10 ligt het accent op wonen; bij Gildenveld 56-60 lijkt volgens de aanvraag sprake te zijn van permanente, 24-uurszorg en daarmee mogelijk van een maatschappelijke voorziening. En dat onderscheid kan grote gevolgen hebben.

Mogelijk geen rol voor de raad; derde bouwlaag blijkt toegestaan

De gemeente benadrukt dat de aanvraag nog niet compleet is en daarom ook nog niet definitief is beoordeeld. Maar het college schrijft meerdere keren dat het ernaar uitziet dat de initiatiefnemer een plan probeert te realiseren binnen het bestaande omgevingsplan. Maatschappelijke voorzieningen zijn sinds een bestemmingsplanwijziging uit 2018 toegestaan op Gildenveld. Volgens het college valt een zorgvoorziening met permanente 24-uurszorg daar in beginsel onder.

Dat betekent dat de discussie heel anders kan uitpakken dan bij Patroonsweg 10. Als uit de definitieve beoordeling blijkt dat het plan inderdaad aan alle regels van het omgevingsplan voldoet, is geen BOPA nodig. De betekent dan concreet dat de gemeenteraad geen adviesrecht heeft en dus geen rol meer speelt. Het college stelt bovendien dat er in dat geval geen ruimte is voor een afzonderlijke bestuurlijke afweging: als aan alle planregels wordt voldaan, moet de vergunning worden verleend.

Ook participatie met de buurt is dan volgens het college niet verplicht. Wel vindt de gemeente het gewenst dat Horizon de omwonenden over het plan informeert en zegt zij er bij de initiatiefnemer op te zullen aandringen. Daarmee wordt de vraag van het buurtcollectief over de toekomst van Gildenveld alleen maar relevanter. Want als dergelijke maatschappelijke zorgvoorzieningen rechtstreeks zijn toegestaan, kan de gemeente individuele aanvragen niet zomaar tegenhouden, omdat zij er bestuurlijk of ruimtelijk anders tegenaan kijkt.

Ook over de veelbesproken derde bouwlaag geeft het college duidelijkheid. De aanvraag voorziet inderdaad in een derde bouwlaag. Volgens het college staat het omgevingsplan echter een bouwhoogte van maximaal negen meter toe, met daarnaast een standaard afwijkingsmogelijkheid van tien procent. Een derde bouwlaag is daarmee op zichzelf toegestaan. Als het bouwplan binnen die regels blijft, kan het college volgens de beantwoording ook de gevolgen voor bijvoorbeeld straatbeeld of privacy niet alsnog afzonderlijk meewegen.

Leefbaar Zeewolde: eerst de feiten

Ook Leefbaar Zeewolde wist volgens raadslid Karin Vording niet van het plan voordat signalen vanuit het Gildenveld de fractie bereikten. De partij stelde schriftelijke vragen over onder meer de bestemming, eventuele eerdere contacten tussen gemeente en initiatiefnemer, participatie en de vraag of de gemeenteraad nog een formele rol krijgt. Vording wilde in de uitzending nog niet vooruitlopen op de vraag of een zorgvoorziening voor dertig cliënten op Gildenveld wenselijk is. “Het is een beetje raar dat je voor de informatievoorziening zelf op zoek moet gaan om intern de discussie te kunnen voeren. Ik wil gewoon weten: wat is het plan?”

Een deel van die duidelijkheid is er met de beantwoording nu gekomen. De gemeente bevestigt dat er vóór de aanvraag geen overleg met Horizon is geweest. Ook wordt duidelijk dat de gemeenteraad mogelijk helemaal geen formele rol krijgt als de voorziening rechtstreeks binnen het omgevingsplan blijkt te passen. Volgens Vording is tegelijkertijd duidelijk dat Zeewolde behoefte heeft aan plekken voor mensen die zorg nodig hebben. Juist daarom moet volgens haar zorgvuldig worden gekeken naar locatie, omvang en gevolgen voor de omgeving.

Pro Zeewolde: ‘Je staat al met 3-0 achter’

Frans Meijer van Pro Zeewolde noemde de ontstane situatie zorgelijk, maar waarschuwde tegelijkertijd voor te snelle conclusies zolang niet alle feiten bekend zijn. Volgens Meijer had hij vanuit de gemeentelijke organisatie vernomen dat de vergunningaanvraag op 6 augustus was ingediend en dat het initiatief daarvoor niet bij de gemeente bekend was. Die informatie wordt door het college in de schriftelijke beantwoording nu bevestigd. Meijer vindt vooral de gevolgde route problematisch.

“Het vraagt om goed beleid, om zorgvuldige afstemming en participatie in de omgeving. Dat ontbreekt nu volledig en daarmee sta je eigenlijk al met 3-0 achter.” Voor Pro Zeewolde staat niet ter discussie dat ook mensen die langdurige begeleiding nodig hebben een plek moeten kunnen krijgen. Maar dat moet volgens Meijer voortkomen uit een bredere gemeentelijke visie op wonen en zorg en niet uitsluitend uit afzonderlijke commerciële vastgoedinitiatieven.

Daar raakt de kwestie een groter vraagstuk. Zeewolde werkt al langer aan een woonzorgvisie waarin wonen, welzijn en zorg meer in samenhang moeten worden bekeken. Ook de gemeenteraad drong eerder aan op meer houvast en een duidelijke koers.

Waar ligt dan de grens?

Juist op dat punt leveren de antwoorden van het college een opmerkelijke bestuurlijke werkelijkheid op. De gemeente zegt dat Gildenveld primair een bedrijventerrein moet blijven. Dat volgt volgens het college uit de Visie Kleinschalige Bedrijventerreinen 2.0 uit 2023, waarin wordt ingezet op behoud en versterking van het bedrijventerrein. Tegelijkertijd behoren maatschappelijke voorzieningen sinds 2018 tot de toegestane functies op Gildenveld. Het college noemt dat inmiddels een 'verworven recht', dat alleen door wijziging van het omgevingsplan kan worden teruggedraaid.

Op de vraag waar voor het college de grens ligt aan het aantal woon- of zorgvoorzieningen, antwoordt het college daarom dat het niet aan het college is om zo'n grens te stellen wanneer initiatieven aan het omgevingsplan voldoen. Ook een afzonderlijke beoordeling van de gezamenlijke gevolgen van Patroonsweg 10 en Gildenveld 56-60 is volgens het college niet aan de orde wanneer het nieuwe initiatief rechtstreeks binnen het plan past. Daarmee verschuift de politieke vraag: niet alleen of dit ene plan kan worden tegengehouden, maar ook of de gemeenteraad de regels voor Gildenveld in de toekomst anders wil inrichten.

Op één van de belangrijkste zorgen uit de buurt geeft het college nog geen inhoudelijk antwoord: het parkeren. Omdat de aanvraag nog niet compleet is, kan de gemeente nog niet zeggen hoeveel parkeerplaatsen voor de voorziening nodig zijn, hoeveel daarvan daadwerkelijk op eigen terrein kunnen worden gerealiseerd en of er mogelijk druk op de openbare ruimte ontstaat. Ook over de verkeersveiligheid in combinatie met het naastgelegen kinderdagverblijf volgt nog geen concrete beoordeling. Wel stelt de gemeente dat voldoende parkeergelegenheid onderdeel is van de toets aan het omgevingsplan. Een onafhankelijk parkeer- en verkeersonderzoek is volgens het college alleen noodzakelijk wanneer wordt afgeweken van het omgevingsplan of het parkeerbeleid.

Ernstige waarschuwing richting gemeente

Aan het einde van de uitzending van Zeewolde Kiest kwam Maris met een heel andere waarschuwing. Hij stelde dat hij binnen contacten met de gemeentelijke organisatie meerdere keren te maken zou hebben gehad met wat hij het 'als-dan-principe' noemt: de suggestie dat wanneer iemand een procedure tegen de gemeente niet staakt of ergens niet mee instemt, de gemeente op andere dossiers geen medewerking meer zou verlenen.

Maris zei dat hij dit zelf “twee of drie keer” zou hebben meegemaakt en stelde dat vergelijkbare druk ook rond het Gildenveld wordt ervaren. Dat is een kritisch statement aan het adres van de ambtelijke organisatie waarover volgende week een concrete vraag voor wethouder Hermans ligt: herkent het college zich in dit beeld en kan het uitsluiten dat medewerking aan gemeentelijke procedures afhankelijk wordt gemaakt van het staken van bezwaar- of beroepsprocedures op andere dossiers?

Volgende week: gemeente aan zet

Een aantal vragen uit de uitzending is door de schriftelijke beantwoording inmiddels duidelijker geworden. De gemeente zegt vóór 6 augustus niet van het initiatief te hebben geweten. De werkzaamheden die tot nu toe zijn uitgevoerd waren volgens een gemeentelijk toezichthouder vergunningvrij. Een derde bouwlaag is binnen de toegestane bouwhoogte mogelijk. En als uiteindelijk blijkt dat het plan inderdaad als 24-uurs maatschappelijke zorgvoorziening volledig binnen het omgevingsplan past, heeft de gemeenteraad geen formele rol en moet het college de vergunning verlenen.

Maar daarmee ontstaan ook nieuwe vragen: hoe kan een bedrijventerrein dat volgens de gemeente primair bedrijventerrein moet blijven tegelijkertijd ruimte bieden aan een in beginsel onbeperkt aantal maatschappelijke zorgvoorzieningen? Wanneer wordt de optelsom van afzonderlijk toegestane ontwikkelingen alsnog een verandering van het gebied? En wat betekent het voor participatie als een initiatief met dertig cliënten juridisch kan worden toegestaan zonder dat vooraf overleg met de directe omgeving verplicht is? Ook de praktische vragen over parkeren, verkeersveiligheid en de precieze inrichting van de zorgvoorziening zijn nog niet beantwoord.

Volgende week praat Zeewolde Kiest verder over het dossier. Wethouder Helmut Hermans schuift dan aan namens het college. Ook Horizon Begeleid Wonen is uitgenodigd om het plan en de eigen rol toe te lichten.