Verschillende situaties op één fietsroute
Eén van de genoemde situaties ligt op het doorgaande fietspad naast de Kwartiermakerslaan.Het gaat om het deel vanaf de rotonde bij de MMM-boerderij richting de Polderwijk en de ovatonde en vanaf dezelfde rotonde richting het dorp over het Jolpad. De oversteken zijn niet overal hetzelfde ingericht. Op sommige plekken staan haaientanden op het fietspad, op andere ontbreken die of wordt alleen vierkante wegmarkering gebruikt. Soms hebben fietsers voorrang, op andere plaatsen op hetzelfde doorgaande fietspad niet.
De gemeente erkent dat de inrichting op deze locatie niet uniform is. “Bij de ontwikkeling van deze wijk zijn de verschillende oversteken niet overal op dezelfde manier ingericht.” Volgens de gemeente zijn de afzonderlijke locaties vanuit verkeerskundig oogpunt overzichtelijk en veilig. De verschillen in inrichting leiden volgens de gemeente wel tot verschillende verkeerssituaties.
De Fietsersbond wijst op het belang van een herkenbare inrichting. Beleidsmedewerker Verkeersveiligheid Remco Liscaljet schrijft dat de voorrang eenduidig moet worden aangegeven en moet aansluiten bij wat fietsers op de rest van de route gewend zijn. Wanneer de inrichting van opeenvolgende oversteken verschilt, kan dat volgens hem de herkenbaarheid en voorspelbaarheid van de route aantasten.
Kinderen maken veel gebruik van dit fietspad. Graumans wijst daarom op het belang van een verkeersinrichting die rekening houdt met de ontwikkeling en kwetsbaarheid van jonge fietsers. Volgens hem is het inschattingsvermogen van kinderen in het verkeer pas rond de leeftijd van 14 tot 16 jaar volledig ontwikkeld. Voor schoolroutes is het daarom belangrijk om de inrichting ook “door de ogen” van kinderen te bekijken.
De verkeerskundige ziet daarnaast een mogelijkheid om de hele fietsroute als voorrangsroute in te richten. “In ieder geval moeten de onduidelijke voorrangssituaties worden aangepast en uniform worden gemaakt,” schrijft hij. Volgens Graumans wordt daarmee ook voor automobilisten duidelijker welk gedrag van hen wordt verwacht. Hij verwijst naar de visie Duurzaam Veilig Verkeer, een breed gedeelde visie onder verkeersveiligheidsprofessionals om de verkeersveiligheid in Nederland te verbeteren en daarbij rekening te houden met de mogelijkheden en beperkingen van mensen.
Haaientanden en blokmarkering
De verschillende vormen van wegmarkering spelen een rol in de reacties. De Fietsersbond maakt daarbij onderscheid tussen de functie van haaientanden, verkeersborden en blokmarkering. Haaientanden en verkeersborden zijn volgens Liscaljet de belangrijkste middelen om een voorrangssituatie aan te geven. “Haaientanden betekenen dat je voorrang moet verlenen.”
Blokmarkering heeft volgens de Fietsersbond vooral een visuele functie. De markering benadrukt een oversteek of conflictpunt en helpt weggebruikers om de situatie op tijd te herkennen. “De blokmarkering zelf bepaalt niet wie er voorrang heeft.”
De gemeente wijst erop dat de voorrangssituatie wordt bepaald door het geheel van verkeersregels en de inrichting van de weg. Volgens de gemeente geldt in woonwijken, wanneer geen specifieke voorrangssituatie is aangegeven, de regel ‘rechts heeft voorrang’.
Snelheidsdrempel en fietsoversteek
Een andere situatie die lezers noemen, is de oversteek van het Jolpad over de Almereweg. Deze ligt in het verlengde van het fietspad naast de Kwartiermakerslaan. Daar hebben fietsers volgens de aangeleverde reactie en de verkeerskundige geen voorrang. Tegelijkertijd liggen er verkeersdrempels waardoor auto’s afremmen. Volgens lezers kan daardoor de indruk ontstaan dat automobilisten voorrang geven. De situatie wordt vooral voor kinderen als verwarrend genoemd.
Op andere plekken in Zeewolde worden situaties genoemd waarbij een snelheidsremmer voor auto’s en een fietsoversteek dicht bij elkaar liggen.
Centrum en Gouwzee
De herinrichting van het centrum komt veelvuldig terug in de reacties. Graumans heeft tijdens zijn fietstocht door Zeewolde gekeken naar het plein met parkeervoorzieningen en enkele fietsroutes richting het centrum. Over het plein schrijft hij dat de inrichting volgens hem niet voldoende duidelijk maakt welk gedrag van verkeersdeelnemers wordt verwacht. Hij noemt het ontwerp “niet self-explaining”. Ook noemt hij het verwarrend dat auto’s naar de andere parkeerplaats kunnen oversteken, omdat duidelijke markering ontbreekt. Lezers wijzen daarnaast op verschillende verdwenen fietsmogelijkheden rond het centrum. Zo wordt genoemd dat een oversteek bij de parkeerplaats achter de Albert Heijn is verdwenen en dat het fietsers moeilijk wordt gemaakt om fietsend bij het centrum te komen. Een inwoner noemt als voorbeeld het fietspad langs de Lidl bij de Gouwzee dat is weggehaald.
Graumans koppelt dit aan een bredere vraag over fietsers in voetgangersgebieden. Als een centrumgebied wordt afgesloten voor fietsers, moet volgens hem ook worden gekeken naar goede alternatieve doorgaande fietsroutes. “Als deze ontbreken, zullen de fietsers toch van de kortste route (door het centrum) gebruik gaan maken.” Duidelijke bewegwijzering speelt volgens hem hierin een belangrijke rol. Hij verwijst daarnaast naar richtlijnen over de combinatie van fietsers en voetgangers. Volgens Graumans hangt de mogelijkheid om fietsers en voetgangers te mengen onder meer samen met de hoeveelheid voetgangers. Hij ziet een kans dat daar in Zeewolde ruimte voor is. Volgens hem zijn de voetpaden langs de fietsenmaker en de bibliotheek al duidelijk gemarkeerd.
Vooral voor oudere inwoners die op de fiets naar het centrum komen, kan dit volgens Graumans een uitkomst zijn. Op korte termijn kan volgens hem worden gekeken naar de plaatsing van de borden voor het voetgangersgebied rond de bibliotheek, de Scapino en de fietsenmaker. “De borden zijn nu zo geplaatst dat er verwarring kan ontstaan.”
De gemeente geeft aan dat meldingen van inwoners over verkeerssituaties worden beoordeeld aan de hand van de verkeersregels, de verkeerssituatie en de gevolgen voor de verkeersveiligheid. Een melding kan volgens de gemeente leiden tot een toelichting of een aanpassing. Als een maatregel niet direct kan worden uitgevoerd, kan die worden meegenomen in gepland onderhoud of een herinrichtingsproject.
Fietsers en voetgangers op dezelfde ruimte
Verschillende lezers wijzen op bruggen en fietspaden waar fietsers en voetgangers dezelfde ruimte gebruiken. Onder andere de brug bij de Regenboog en de brug bij de rotonde van de MMM-boerderij worden genoemd. Volgens de aangeleverde reacties stopt het trottoir daar en moeten voetgangers gebruikmaken van het (fiets)pad over de brug. Langs het fietspad naast de Kwartiermakerslaan en langs de Sportlaan worden situaties genoemd waarbij trottoirs plotseling stoppen. Volgens lezers moeten voetgangers daardoor op het fietspad of door het gras lopen. Ook de scherpe bochten bij verschillende rotondes in het dorp worden genoemd als lastig voor fietsers. Een inwoner merkt daarnaast op dat fietsers op rotondes van beide kanten kunnen oversteken.
Dekamarkt en andere locaties
Bij de uitgang van de parkeerplaats Molenplein wordt een ander probleem genoemd. Een groot bord belemmert het zicht op fietsers die van rechts komen. Automobilisten zouden het fietspad daardoor bijna moeten oprijden om te kunnen zien of er fietsers van rechts aankomen.
De meldingen verschillen daarmee van aard. Ze gaan over voorrang, zicht, bochten, de breedte van fietspaden, de combinatie van fietsers en voetgangers en de manier waarop verschillende verkeersstromen samenkomen.
Gemeente: verkeersveiligheid blijft uitgangspunt
De gemeente zegt de genoemde situaties te herkennen. Medewerkers en wijkbeheerders zijn volgens de gemeente regelmatig buiten en signaleren wat er in de openbare ruimte speelt. Een verkeerssituatie kan volgens de gemeente verkeerskundig veilig zijn en toch als onduidelijk of onhandig worden ervaren.
Bij de inrichting van fietspaden en kruisingen hanteert de gemeente vaste uitgangspunten voor fietsers. De gemeente schrijft: “Bij rotondes binnen de bebouwde kom heeft de fiets doorgaans voorrang; buiten de bebouwde kom verleent de fiets doorgaans voorrang aan gemotoriseerd verkeer, bij inritconstructies en overgangen van vijftig naar dertig kilometer per uur heeft de fiets voorrang, in woonwijken geldt dat rechts voorrang heeft en in het geval van vrij liggende fietspaden geldt: bij een kruising met een reguliere weg heeft gemotoriseerd verkeer voorrang, tenzij de inrichting anders aangeeft.”
Bij de aanleg van infrastructuur wordt volgens de gemeente zoveel mogelijk gekozen voor een uniforme inrichting. “Verkeersveiligheid is en blijft het uitgangspunt.” Op de vraag of er voor de inrichting van het centrum of de fietsroutes een specifiek verkeersplan bestaat waarin de gemaakte keuzes zijn vastgelegd, laat de gemeente weten dat zo’n plan er niet is.
Voor Graumans is uniformiteit belangrijk, zodat weggebruikers weten welk gedrag van hen wordt verwacht. De ervaringen van lezers laten zien dat dit in de praktijk niet op alle plekken vanzelfsprekend is.
